Uitingen van emoties van aap en mens

Voor elk sociaal dier, de mens incluis, is het heel belangrijk om andermans emoties snel te herkennen en er accuraat op te kunnen reageren. Het spiegelen van emoties helpt daar bij. Doordat iemands gezichtsexpressie zo soepel overloopt naar ons eigen gezicht, denk aan de aanstekelijke lach, gaap of traan, geraken we al snel in dezelfde gemoedstoestand als de persoon die ons aanstak.

Het meeste onderzoek naar spiegelgedrag richt zich op duidelijk herkenbare gezichtsexpressies. Echter, tijdens de uiting en communicatie van emoties komt het hele lichaam erbij kijken. Het zijn vooral de subtiele, onbewuste signalen die we niet kunnen reguleren of vervalsen, die het gedrag van interactiepartners beïnvloeden en vertrouwen of juist wantrouwen in de samenwerking en competitie bevorderen.
In haar lezing gaat Mariska in op de verschillen en overeenkomsten in emotioneel gedrag tussen de mens en zijn twee meest naaste verwanten, de bonobo en chimpansee en plaatst zij de emoties in een evolutionair kader.

Mariska Kret is hoogleraar Cognitieve Psychologie aan de Universiteit Leiden, lid van de Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen (KHMW) en hoofdredacteur van het tijdschriftBehaviour. In 2024 ontving zij de prestigieuze Mercator Sapiens Stimulus van de KHMW voor haar onderzoek naar verschillen en overeenkomsten in emotioneel gedrag tussen mensen en apen. In 2025 kreeg zij de Hendrik Müller Prijs van de KNAW. In 2022 ontving zij een Ig Nobelprijs voor haar ontdekking dat fysiologische synchronie het succes van blind dates voorspelt.
Kret publiceerde meer dan honderd wetenschappelijke artikelen en schreef twee boeken, waaronder Tussen glimlach en grimas (Atlas Contact, 2022) en The Emotional Advantage (Princeton University Press, 2027). Daarnaast schrijft zij regelmatig voor NRC en andere kranten en is columnist voor het tijdschrift Conflicthantering.